Vrije en Open Source Software, ofwel op zijn Engels Free/Libre Open Source Software (F/LOSS, de afkorting die hier gebruikt zal worden en oorspronkelijk de titel van deze pagina, totdat ik bedacht dat niemand zou weten wat dat zou betekenen!), betekend zoveel als software die vrij is om aan te passen naar eigen behoeften en niet per se zoals in “gratis”, op zijn Engels wordt het altijd mooi verwoord: “Free as in free speech, not free beer“. Wat houdt dit in? Over het algemeen betekend het dat de software wel gratis te verkrijgen is, de makers zijn mensen die in hun vrije tijd werken aan een mooi programma dat in hun behoeften voorziet en willen dit delen met de rest van de wereld. Die kunnen het programma weer aanpassen als ze willen, of gebruiken zoals het is.
Wat is een voordeel van F/LOSS ten opzichte van de standaarden? Wel ten eerste zijn de zogenaamde standaarden geen standaard. Bijvoorbeeld Microsoft Office hanteert als document formaat het .doc Dit is echter geen standaard, want internationaal als standaard erkent is de Open Document Format (ODF), welke als extensie .odt heeft voor tekst documenten. Overheden in Europa en de Verenigde Staten staan achter deze standaard. Formeel gaat de Nederlandse overheid ook over op deze standaard. Daar zit je straks dan met je €350 kostend Microsoft Office pakket, of je illegale download die Microsoft het liefst zal blokkeren. Dat kunnen ze overigens reeds, sommigen ontvangen zo’n irritante boodschap dat hun Windows illegaal is. Het grappige is dat men het normaal vindt om een illegale Windows en Office te hebben maar niet wilt dat iemand iets uit hun huis jat. Een ander voordeel is dat het veelal veiliger is dan de gebruikelijke programma’s. Internet Explorer staat bekend als een bijzonder onveilig programma, zeker tot versie 7. Het gebruik van alternatieven levert een stuk gezondere computer op. Natuurlijk ben ik wel eens gevraagd door mensen om problemen op te lossen die ontstonden na het in gebruik nemen van een F/LOSS alternatief. Meteen werd de schuld aan het betreffende programma gegeven. Maar vergeet niet dat bijna 90% van de computerstoringen je eigen schuld zijn, die overige 10% is meestal te wijten aan Microsoft en slechts een klein deel aan de honderdduizenden programmeurs die aan een stuk F/LOSS werken.
Er bestaan vele voorbeelden van F/LOSS programma’s, van hele besturingssystemen (alternatieven voor Microsoft Windows) tot kantoor en communicatie toepassingen. Persoonlijk heb ik een hele reeks programma’s geprobeerd alvorens ik tot mijn huidige keuze kwam. En nog steeds wijk ik er wel eens van af om een nieuwe versie van een reeds getest programma te proberen (2e kans) of om een nieuwkomer te testen. In enkele rubrieken zal ik de door mij gebruikte programma’s beschrijven en mijn voorkeur geven. Let wel, het betreft mijn voorkeur, ieder zijn behoeften zijn anders. Wellicht is een andere keuze beter voor jou, je zal zelf je afwegingen moeten maken. Vanaf deze site zullen geen programma’s te downloaden zijn gewoonweg omdat ik geen mirror (alternatieve download site) wil zijn voor een hele reeks aan programma’s. Elk programma zal daarom geschreven worden als een link die naar de directe download pagina leidt.
Ik zal niet beginnen met besturingssystemen omdat ik weet dat de meesten verknocht zijn aan Microsoft Windows. Dat is een kwestie van gewenning en de illusie van de eerder genoemde “standaarden”. Microsoft Windows is een prima systeem voor vele toepassingen en door de brede acceptatie is er zeer veel software mogelijk. Daarbij is het op PC gebied nog altijd de standaard als je een spelletje wilt spelen. Daarom zal besturingssystemen als laatste komen. Ik zal beginnen met de meest gebruikte toepassingen: Kantoor, communicatie, internet, grafisch, muziek en video, beveiliging en tot slot dus besturingssysteem.
Veel plezier met het gebruiken of testen van F/LOSS programma’s.
Kantoor
Microsoft Office geldt als een standaard op het gebied van kantoor toepassingen. Er zijn echter verschillende volwassen alternatieven. De meeste thuis gebruikers van kantoortoepassingen maken alleen gebruik van de meest basale functies van zo’n stuk software. Tekstdocumenten maken, misschien een spreadsheet en soms wat powerpoint presentaties van vakantiekiekjes. Hoewel we het laatste vaak via een diashow programma tonen. Maar voor “het gebruikelijke” hier enkele legale en gratis toepassingen.
- OpenOffice.org een complete toepassingen die een volwaardig alternatief biedt voor Microsoft Windows. Niet voor niets zijn grote instellingen als het CWI al overgestapt op het gebruik van deze kantoortoepassing. OpenOffice is de grondlegger van de Open Document Format, de internationale standaard op het gebied van digitale documenten. Het biedt een tekstverwerker, spreadsheet- en presentatie programma. Daarbij bevat OpenOffice een ingebouwde database programma zoals Microsoft Access. Naar mijn mening voelt OpenOffice hetzelfde aan als Microsoft Office en heeft het enkele functies al heel lang die nu door Microsoft als “revolutionair” worden gebracht. Sinds Microsoft Office 2007 biedt Microsoft de mogelijkheid een document op te slaan als pdf. OpenOffice biedt deze functie als sinds 1999, ik zie niet in wat er zo revolutionair aan is. Verder werkt OpenOffice vanuit 1 interface. Dat betekend dat terwijl een tekstdocument geopend is er met de “open” icoon of functie er een spreadsheet geopend kan worden. Er hoeft dus niet een apart “Excel” programma geopend te worden. Wellicht verklaard dat ook de door mij beleefde betere integratie van tabellen in tekstdocumenten.
- Abiword is zoals de naam doet vermoeden een tekstverwerker. Net als OpenOffice is Abiword gratis te verkrijgen en biedt ze volop mogelijkheden om documenten te maken en te wijzigen. In tegenstelling tot OpenOffice probeert Abiword niet een standaard neer te zetten als het om bestandsformaten gaat. Ze maakt gebruik van het .abw formaat maar kan daarnaast (met plugins) het .odt en .doc formaat ook aan. Een raar aspect aan Abiword, wat mij heeft weerhouden het frequent te gebruiken is de wijze waarop het teksten en pagina’s behandelt. Soms bij het selecteren van een stuk tekst en het bewegen van de muis wordt meteen de gehele lay-out overhoop gegooid. Ook gaat Abiword niet echt handig om met tabellen. Dat komt wellicht omdat het een pure tekstverwerker is en geen spreadsheet programma eraan aaneengekoppeld heeft.
Mijn voorkeur gaat hier dus uit naar OpenOffice. Het is vollediger en biedt een standaard document formaat aan dat door steeds meer overheden geaccepteerd zal gaan worden. Als de overheden over zijn volgen bedrijven vanzelf is de gedachte. Uiteraard valt het allemaal te bezien. Echter tekenend is dat Microsoft nu druk bezig is een alternatieve standaard te claimen (is er sprake van standaard als er alternatieven zijn?) omdat Microsoft vindt dat men keuze moet hebben (dat is ook nieuw!).
Communicatie
Communicatie software is een vreemd begrip, voor velen betreft dat alleen een email programma, voor anderen ook Voip software en instant messaging en voor weer anderen hoort een webbrowser er ook bij. Alleen de laatste laat ik hier buiten beschouwing, deze zal in het volgende hoofdstuk behandeld worden. Hier hebben we het over email-clienten, voip en instant messengers.
Als email programma gebruiken velen het zeer onveilige Outlook Express. Dit programma is standaard geinstaleerd tesamen met Internet Explorer en biedt alle basis behoeften. Echter herhaaldelijk is er gewaarschuwd voor het gebruik van deze tool. Het is een extreem onveilig product. Diegenen die hiervan op de hoogte zijn maken veelal gebruik van Outlook, het luxere broertje dat met Microsoft Office meegeleverd wordt. Echter hier is dus een al dan niet legale versie van Microsoft Office voor nodig. En dat terwijl er gratis alternatieven zijn.
- Mozilla Thunderbird is zo’n gratis alternatief dat uit de stal van Mozilla komt, de makers van het steeds populairder wordende Mozilla Firefox. Thunderbird biedt alle functionaliteit die Outlook biedt maar is dan gratis en een stuk veiliger. Het installeren is simpel en Thunderbird biedt zelfs de mogelijkheid om instellingen uit Outlook te kopiëren. Sinds de laatste versie is het instellen van een Gmail account nog simpeler geworden. Alleen hotmail accounts laten zich nog lastig instellen, maar dat doen ze ook niet in Outlook. Wel zijn er speciale plugins om je hotmail in Thunderbird te laden. Het verbaasd me dan ook dat mensen niet massaal over zijn. Met de introductie van Lightning en Provider for Google Calendar is er een prima email en kalender programma gecreëerd.
